pitrofos.gr

Ευχαριστούμε τον Αντώνη Περτέση, ο οποίος μας έστειλε ένα προικοσύμφωνο του 1818, όταν ακόμη η Ελλάδα ήταν κάτω από τον Τούρκικο ζυγό και οι συναλλαγές πραγματοποιούνταν με γρόσια. Θεωρούμε ότι έχει λαογραφική αξία.

Μέσα από αυτό βλέπουμε τον τρόπο γραφής, τα ήθη και τα έθιμα και γενικά τη διαβίωση στα χρόνια της σκλαβιάς. Φυσικά, θα δημοσιεύσουμε και ό,τι άλλο μας στείλει κάποιος, που θα έχει πολιτιστική, ιστορική, λαογραφική αξία, ή θα έχει κάποια σημασία ή σχέση με το χωριό μας.

Δεν θα μεταφράσουμε, θα δώσουμε μόνο κάποια επεξηγηματικά στοιχεία. Θα αφήσουμε όποιον επιθυμεί, να προσπαθήσει μέσα από τις καλλιγραφικές επιδόσεις, ανορθογραφίες, αλλά και τους ιδιωματισμούς της εποχής να δει πως ήταν η ζωή τα χρόνια εκείνα.

Αυτό το προικοσύμφωνο αναφέρεται στις οικογένειες, του Αντώνη Κακαρούχα, που ήταν παπάς στον Πτροφό κα του Γεωργάκη Δελαγραμάτικα, από το Κόρθι. Με αυτό το χαρτί επισημοποίησαν τον γάμο και έδωσαν στα παιδιά τους, τον Κωσταντή και τη Λασκαρού, τα προικιά που συμφώνησαν.

(Κάντε κλικ εδώ και εδώ για να δείτε το προικοσύμφωνο σε μεγαλύτερο μέγεθος)

Είναι ένα παιχνίδι που συνηθίζεται να παίζεται ανήμερα το Πάσχα. Έρχεται απ’ τα παλιά και γεμίζει τις ώρες πριν και μετά τον Λαμπριάτη. Συμμετέχουν μεγάλοι και μικροί (φτάνει να μπορούν να σηκώσουν τη μπάλα) χωρισμένοι σε δύο ομάδες, χωρίς όριο παικτών. Είναι ένα έθιμο κεφιού που λίγη σημασία έχει ποιος θα ‘ναι ο νικητής, παρ’ ότι πάντοτε μπαίνει και κάποιο έπαθλο (μεγάλη πλάκα γίνεται αν κάποιος ρίξει τον «εννιά»).

Αποτελείται από 9 ξύλα, μήκους περίπου 60 εκατοστών,  πελεκημένα μυτερά, το ένα λίγο πιο μακρύ, ο «εννιάς» και μία ξύλινη μπάλα, συνήθως από κούτσουρο, λίγο ακανόνιστη. Στήνονται σε τριάδες, σχηματίζοντας τετράγωνο, σε απόσταση περίπου 35 εκατοστών το ένα από το άλλο και στη μέση τοποθετείται ο «εννιάς».

Ο ενοριακός ναός του κάτω Πιτροφού είναι ο Άγιος Παντελεήμονας. Η ανέγερση της εκκλησίας άρχισε το 1880 επί ιερέως Νικολάου Κακαρούχα και αποπερατώθηκε το 1917.

Είχε στον τρούλο σιδερένιο σταυρό, που έγινε αιτία να πάρει φωτιά και να καεί το τέμπλο που ήταν ξύλινο όταν έπεσε κεραυνός. Κατόπιν τούτου, το τέμπλο έγινε μαρμάρινο, όπως είναι σήμερα.

Να προσθέσουμε πως πλέον ο ναός είναι και τοιχογραφημένος εσωτερικά, απόρροια της άοκνης προσπάθειας του ιερέως Μιχαήλ Ψαριανού.

Ο Πιτροφός ήταν ο τόπος παραγωγής ασβέστη έως και τα μέσα του περασμένου αιώνα στην Άνδρο. Μέχρι και τη δεκαετία του ’70 συνεχιζόταν αυτή η δραστηριότητα και ήταν ένα σημαντικό πρόσοδο για τους κατοίκους εξού και πήραν το προσωνύμιο «ασβεστάδες». Αυτό οφειλόταν στο πολύ καλό μάρμαρο, κατάλληλο για ασβέστη που έχει η περιοχή.

Στη δεκαετία του ‘60 ένας συγχωριανός μας, ο Αντώνης Παπιδάς, που ήταν ταχυδρόμος και είχε δει τα πιο σύγχρονα καμίνια της Αθήνας, έφτιαξε ένα σε μόνιμη τοποθεσία. Αυτό το κτίσμα έγινε στην Αγία Θέκλη και σώζεται μέχρι και σήμερα. Η λειτουργία του σταμάτησε νωρίς εξαιτίας κάποιων δυσκολιών εκείνης της εποχής.

Η εργασία του καμινάρη ήταν πολύ κοπιαστική και επίπονη. Για το καμίνιασμα, συμφωνούσε μία ομάδα δέκα ατόμων, αποφάσιζε για το χώρο που θα γινόταν, σε νέο ή παλαιό λάκκο, ανάλογα με την εκτίμηση των δεδομένων (μάρμαρο, ξύλο, καιρικές συνθήκες κτλ.). Κατόπιν αποφασιζόταν ο καταμερισμός της εργασίας: Άλλοι στο χτίσιμο, άλλοι στην εξόρυξη του μαρμάρου και το κουβάλημα, άλλοι στην προμήθεια των ξύλων κτλ. Ουσιαστικά, καθένας ήξερε τη δουλειά του. Είχαν φτιάξει καμίνια και καμίνια και όπως σε όλες τις εργασίες την εποχή εκείνη, υπήρχε αλληλοβοήθεια και αλληλεγγύη.