Ο Θεόφιλος Καΐρης, ακολούθησε την μοίρα όλων των μεγάλων διανοητών, που δεν συμβιβάζονται με τα μικρά και εφήμερα. Όπως ο Σωκράτης, πέθανε κι’ αυτός στην φυλακή, φυσικά όχι με κόνιο, αλλά με πολύ χειρότερη μεταχείριση. Ήταν μορφωμένος πολύ και λέγεται πώς ήταν μεταξύ των τεσσάρων γιγάντων του πνεύματος, της εποχής του.
Τα πρώτα χρόνια - Σπουδές
Γεννήθηκε στην Άνδρο στις 19 Οκτώβριου του 1784, γιός μιας από τις πιο παλιές και ευγενέστερες οικογένειες του νησιού. Πατέρας του ήταν ο Νικόλαος Τωμ. Καΐρης, μητέρα του η Ασημίνα Ευστ. Καμπανάκη και βαφτίσθηκε Θωμάς, στο όνομα του παππού του. Είχε έξι αδέλφια, τρία αγόρια μεγαλύτερα , τους μετέπειτα μοναχούς, Ευγένιο και Ιιωάσαφ, καθώς και τον Δημήτριο και τρείς αδελφές, Μαρία, Λασκαρώ, και Ευανθία. Τα πρώτα γράμματα τα πήρε στην Άνδρο, στη σχολή του κάτω κάστρου, από τον ιεροδιάκονο Ιάκωβο. Το 1794, σε ηλικία 10 ετών, πέθανε ο πατέρας του, οπότε πήγε μαζί με τον αδελφό της μάνας του και ανάδοχό του, Σωφρόνιο Καμπανάκη, εφημέριο του Αγίου Γεωργίου Κυδωνιών. Εκεί στην ονομαστή αυτή σχολή σπούδασε φιλοσοφία, μαθηματικά, φυσικές επιστήμες και συνέχισε στην Χίο και την Πάτμο.
Το 1801 έγινε μοναχός, χειροτονήθηκε Διάκονος και μετονομάσθηκε Θεόφιλος. Το 1803 με χρήματα του θείου του και κάποιων κυδωνιωτών, έφυγε για την Ελβετία αρχικά, στο πλευρό του Πεσταλότσι και σπούδασε οργάνωση διδακτηρίων. Κατόπιν κατέληξε στην Πίζα, όπου σπούδασε μαθηματικά, φιλοσοφία, φυσική καθώς και μαθήματα φυσιολογίας στην ιατρική σχολή. Αργότερα, το 1807, πήγε στο Παρίσι όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην φιλοσοφία. Εκεί συνδέθηκε στενά με τον Έλληνα διαφωτιστή Αδαμάντιο Κοραή.




